Trong hành trình vươn mình ra biển lớn, chúng ta thường mải mê đi tìm những công thức thành công, những bí mật về quản trị hay sự khác biệt giữa các nền văn hóa để thích nghi. Tôi cũng từng như vậy, cho đến khi gặp một vị quản lý đặc biệt – người đã tặng tôi một “thấu kính” mới để nhìn nhận thế giới. Một thấu kính làm sụp đổ mọi rào cản về định kiến và mở ra một chương mới đầy tự tin trong sự nghiệp của mình.
1. Câu hỏi từ sự ngưỡng mộ và câu trả lời gây ngỡ ngàng
Vào thời điểm đó, tôi có dịp trò chuyện với một vị quản lý dày dạn kinh nghiệm. Ông mang trong mình bề dày lịch sử quản trị đáng nể khi từng điều hành hơn 2.000 nhân sự tại các nhà máy ở cả Châu Âu lẫn Châu Á. Với tôi, ông là biểu tượng của sự uyên bác và trải đời.
Bằng tất cả sự ngưỡng mộ và cả một chút hiếu kỳ về “vị thế” của người Việt trên bản đồ lao động quốc tế, tôi đã hỏi ông một câu mà tôi tin rằng sẽ nhận được một bảng phân tích chi tiết:
“Ông đã từng quản trị ở nhiều quốc gia, kinh qua rất nhiều nền văn hóa khác nhau, vậy ông nhận xét như thế nào về người Việt Nam? Chúng tôi khác gì so với những nhân sự ở châu lục khác?”
Trong đầu tôi lúc đó đang chờ đợi một sự so sánh. Tôi hy vọng ông sẽ chỉ ra người Việt thông minh hơn ở điểm này, hay cần cải thiện điểm kia, để từ đó tôi có một cái mốc mà soi chiếu, học hỏi. Nhưng câu trả lời của ông lại nằm ngoài mọi dự đoán:
“Thế giới này con người là giống nhau.”
Tôi sững người. Một sự ngạc nhiên xen lẫn chút thất vọng len lỏi. Tại sao lại là “giống nhau”? Chẳng lẽ sự khác biệt về màu da, tôn giáo, nền giáo dục và cả rào cản ngôn ngữ lại không tạo nên những bản sắc riêng biệt sao?
2. Triết lý về “Sự đóng góp” – Điểm chạm nhân văn trong quản trị
Nhìn thấy vẻ ngơ ngác trên gương mặt tôi, ông mỉm cười và nói thêm bằng một tông giọng trầm ấm, đầy sức nặng:
“Con người ai cũng giống nhau cả thôi. Dù là người Việt, người Đức, người Mỹ hay bất kỳ ai, ai cũng mang trong mình những sự đam mê, những niềm hứng thú riêng. Và hơn hết, sâu thẳm trong thâm tâm mỗi người, ai cũng muốn đóng góp một điều gì đó cho thế giới này đẹp thêm một chút trước ngày họ ra đi.”
Câu nói đó như một luồng điện chạy qua tâm trí tôi. Ông không nhìn con người qua bảng chỉ số KPI, qua quốc tịch trên hộ chiếu hay qua sự khác biệt về kỹ năng cứng. Ông nhìn con người ở “điểm chạm” nhân văn nhất: Khát khao được sống có giá trị. Lời khẳng định ấy nghe có vẻ đơn giản nhưng lại cực kỳ lạ lẫm với một người trẻ đang quá chú trọng vào những khác biệt bề nổi như tôi. Tôi bắt đầu nhận ra rằng: Nếu thực sự chúng ta giống nhau ở cốt lõi, thì mọi sự tự ti hay khoảng cách đều chỉ là những bóng ma do trí tưởng tượng tạo ra.
3. “Tấm bùa hộ mệnh” trên hành trình ra thế giới
Nhờ câu nói truyền cảm hứng mạnh mẽ đó, tôi đã bước ra thế giới với một tâm thế hoàn toàn khác. Khi làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia, tiếp xúc với những đồng nghiệp từ nhiều tôn giáo, sắc tộc và địa vị khác nhau, tôi không còn thấy mình nhỏ bé.
Thay vì bước vào cuộc họp với sự e dè về rào cản văn hóa, tôi tự nhủ: “Người đối diện mình cũng như mình, họ cũng có những nỗi lo, cũng có những đam mê và cũng đang nỗ lực để tạo ra giá trị.” Tư duy này giúp tôi tự tin hơn bao giờ hết. Tôi có thể trò chuyện sòng phẳng với một CEO người Pháp, chia sẻ ý tưởng với một kỹ sư người Ấn Độ, hay tranh luận với một chuyên gia người Nhật. Khi gạt bỏ đi cái nhãn “người nước ngoài” và thay bằng cái nhãn “con người”, mọi cuộc giao tiếp trở nên chân thành và hiệu quả lạ thường. Tôi nhận ra rằng: Sự chân thành và nỗ lực đóng góp là ngôn ngữ chung duy nhất mà mọi quốc gia đều thấu hiểu.
4. Cuộc hẹn sau 5 năm và Tấm hình của sự khai sáng
Thời gian trôi qua, sau 5 năm kể từ cuộc trò chuyện định mệnh ấy, sự nghiệp của tôi đã có những bước tiến tại nhiều quốc gia. Lòng biết ơn đối với “người thầy” năm xưa vẫn luôn vẹn nguyên. Tôi đã hẹn ông đi ăn tối cùng một người bạn thân thiết của cả hai.
Trong không gian ấm cúng tối hôm đó, tôi hào hứng nhắc lại câu hỏi năm xưa: “Câu trả lời ‘Con người là giống nhau’ của ông ngày đó đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời và cách nhìn nhận thế giới của tôi.”
Ông cười vui vẻ, đôi mắt ánh lên niềm hạnh phúc của một người gieo hạt thấy cây đã nở hoa. Ông không giải thích thêm bằng lời mà rút điện thoại ra, khẽ bảo: “Wait!” (Đợi một chút).
Sau vài giây lướt màn hình, ông đưa tôi xem một bức ảnh khiến tôi bất ngờ đến lặng người: Vị tướng quân Iran chụp cùng ông trong ngày lễ Giáng sinh.
Vị tướng ấy là một tín đồ Hồi giáo Shiite, người tôn thờ vị Thánh duy nhất là Allah. Thế nhưng, trong tấm hình, vị tướng quân đầy uy quyền ấy lại đang đội chiếc mũ đỏ của ông già Noel, nở một nụ cười rạng rỡ bên cạnh “người thầy” của tôi.
Ông kể rằng, giữa lòng Iran – một vùng đất vốn được xem là khắc nghiệt với những khác biệt tôn giáo – vị tướng ấy vẫn hưởng ứng, chung vui và chia sẻ niềm hạnh phúc về ngày Đức Giesu Kitô ra đời. Đó không phải là sự thay đổi đức tin, mà là sự tôn trọng và kết nối giữa những con người với nhau.
5. Kết luận: Điểm chung duy nhất là một cuộc đời đáng sống
Nhìn tấm hình đó, tôi thấy một sự khẳng định đanh thép hơn bao giờ hết: “Con người trên thế giới này là giống nhau.”
Nếu một vị tướng Hồi giáo và một quản lý Cơ Đốc Giáo có thể gạt bỏ định kiến chính trị, tôn giáo để cùng cười vui trong một khung hình, thì chẳng có lý do gì chúng ta lại tự tạo ra khoảng cách với nhau. Bất kể bạn là ai, bạn tin vào điều gì hay đến từ đâu, chúng ta đều có chung một bản ngã:
- Ai cũng muốn được tôn trọng và thấu hiểu.
- Ai cũng muốn yêu thương và được yêu thương.
- Ai cũng muốn để lại một dấu ấn tốt đẹp cho cuộc đời trước khi tan biến vào hư không.
Chính nhờ câu chuyện và tấm hình của vị tướng quân Iran, việc tìm kiếm điểm chung với bất kỳ ai trên thế giới trở nên dễ dàng đến lạ kỳ. Khi gặp một đối tác khó tính, tôi nhìn vào sự tận tâm của họ. Khi gặp một đồng nghiệp xa lạ, tôi tìm kiếm niềm đam mê họ đang theo đuổi.
Cuối cùng, chúng ta không cần phải cố gắng “vượt qua” người khác bằng sự hơn thua về bản sắc. Chúng ta chỉ cần kết nối bằng sự thấu hiểu rằng: Ai cũng muốn sống một cuộc đời đáng sống.
Cảm ơn ông – người quản lý năm ấy – đã dạy tôi rằng thế giới này không hề rộng lớn và xa lạ. Nó thực chất rất gần gũi, vì ở đâu cũng có những trái tim mang cùng một nhịp đập của sự tử tế và khát vọng cống hiến.
Bạn có tin rằng con người dù ở đâu cũng mang những khát khao giống nhau? Hãy chia sẻ câu chuyện về “điểm chạm” văn hóa của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!
