Sáng cuối tuần, tôi đang ngồi yên với ly cà phê và cái tĩnh lặng hiếm hoi của buổi sớm thì điện thoại kêu “ting ting”. Tin nhắn từ một người bạn cũ: “Có gì vui để giết thời gian không ông, rảnh quá, chán quá không có chuyện gì làm”.
Tôi khựng lại. Không phải vì nội dung, mà vì một chữ: “giết”. Cụm từ ấy quen đến mức người ta nói ra mà không nghe thấy nó nữa. Nhưng sáng hôm đó nó vang lên trong đầu tôi đầy gai góc. Tại sao chúng ta lại muốn tiêu diệt thứ tài sản công bằng nhất mà một con người được nhận?
Thứ đang bị giết không phải là thời gian
Sự thật phũ phàng là chúng ta chưa bao giờ giết được thời gian. Thời gian là dòng chảy một chiều tuyệt đối. Bạn có tiêu khiển hay ngồi than thở, nó vẫn lặng lẽ trôi. Thứ bị giết chính là tuổi trẻ, cơ hội và sự sống của người đang cầm dao.
Ở cột mốc đã đi qua nửa cuộc đời, tôi chạm vào một trạng thái tôi tạm gọi là “tiền giác ngộ”. Không cao siêu gì cả – chỉ là một lần nhìn thấu đáy chiếc đồng hồ cát. Nửa đời đầu trôi qua nhanh như một cái chớp mắt, thì nửa còn lại chắc chắn sẽ lao đi với tốc độ của một cái ngoảnh đầu. Seneca viết từ hai ngàn năm trước: chúng ta không có ít thời gian, chúng ta chỉ lãng phí quá nhiều. Câu đó vẫn đúng, và vẫn đau.
Còn cái “chán” mà bạn tôi nói tới, tôi nghĩ nó không đến từ thế giới bên ngoài. Một người tuyên bố họ chán, thực chất là đang thông báo rằng thế giới bên trong họ đang trống. Họ lướt video ngắn, họ mở game, họ tụ tập – và gọi đó là giải trí. Nhưng đó là một cuộc chạy trốn khỏi chính mình, được ngụy trang rất khéo.
8.000 cây số của một việc “nhàm chán”
Nếu đời sống đơn điệu, học một thứ mới là lối ra rõ ràng nhất. Một nhạc cụ. Một ngôn ngữ – không để thuộc từ vựng, mà để mở một cánh cửa bước vào nền văn hóa khác. Một môn thể thao để đốt cháy thứ năng lượng tiêu cực đang ứ lại trong người.
Nhưng có một bí mật lớn hơn: không phải lúc nào cũng cần đi tìm cái mới. Làm mới cái cũ mới là nghệ thuật sống bậc cao.
Sáu năm qua tôi chạy gần 8.000 cây số. Nhìn từ bên ngoài, không có gì lặp lại và vô vị hơn: ngày nào cũng xỏ giày, ra đường, chạy. Chính tôi ngày trước cũng nghĩ “chạy thì chỉ là chạy”. Cho tới khi dấn sâu vào, tôi mới thấy một thế giới tinh tế nằm bên trong một hành động tưởng chừng đơn điệu. Easy run là nơi tôi học thả lỏng, lắng nghe nhịp tim và rèn sự bền bỉ của tinh thần. Long run là cuộc đối thoại dài với chính mình trên những quãng đường không có ai để dựa. Interval là những khoảng nghẹt thở đẩy giới hạn cơ thể lên một nấc mới. Cùng một đôi giày, ba trạng thái sống hoàn toàn khác nhau.
Hóa ra bản chất cuộc sống không bao giờ nhàm chán. Nhàm chán chỉ xuất hiện khi góc nhìn của ta mòn cũ và hời hợt. Dồn toàn bộ chú tâm vào bất cứ việc gì, dù nhỏ nhất, bạn sẽ chạm được tầng sâu vô tận của nó.
16 giờ và những ngày chán thiệt chán
Mỗi người được ban tặng công bằng 24 giờ. Trừ 8 tiếng ngủ để tái tạo cơ thể, tôi còn 16 tiếng để sống. Có người nghe con số đó thấy nhiều. Tôi thấy quá ít.
Nhưng tôi cũng cần thành thật: cảm giác “không đủ” ấy suy cho cùng là một chút tham lam của phần “con” trong tôi. Chính xác hơn, 16 giờ của tôi hiện tại là vừa khít. Kín lịch, không hở một phút nào cho sự lãng phí, vì tôi đã biến từng đầu việc – viết lách, học hành, quản trị – thành một niềm vui thú.
Dù vậy tôi vẫn là người bằng xương bằng thịt, không phải cỗ máy lập trình sẵn. Tôi cũng có những ngày năng lượng chạm đáy, những ngày “chán thiệt chán”, khi đôi giày chạy bỗng nặng trĩu và trang sách quen thuộc mất hết sức hút. Bạn tôi chọn nhắn tin đi tìm thứ để giết thời gian vào đúng những ngày như thế. Còn tôi chọn ngồi xuống, nhắm mắt lại, và hỏi một câu duy nhất: hôm nay, tôi biết ơn điều gì?
Tôi biết ơn vì sáng nay còn thức dậy khỏe mạnh, chân tay lành lặn, hơi thở còn nồng ấm. Biết ơn vì đang sống ở một quốc gia hòa bình, nơi tôi có thể sải bước trên đường mà không phải nghe tiếng bom. Biết ơn vì có một bữa sáng tử tế, trong khi ngoài kia hàng trăm triệu người đi ngủ với cái bụng rỗng.
Lòng biết ơn có năng lực chuyển hóa rất lạ. Khi tâm trí hướng về những gì đang có thay vì những gì đang thiếu, sự chán chường tự tan. Không cần ai an ủi. Chỉ cần nhìn cho đúng.
Bận rộn cũng là một cách giết thời gian
Lời cảnh tỉnh này không chỉ dành cho người rảnh rỗi. Nó dành cho cả những người bận tối mặt tối mũi, những người tự hào rằng mình không có nổi một phút để thở.
Tôi hiểu trạng thái đó từ bên trong. Từng điều hành một tổ chức hơn một nghìn con người, tôi biết thế nào là hàng trăm vấn đề đổ xuống mỗi ngày: doanh số, nhân sự, chiến lược, những cuộc họp kéo từ sáng sớm tới tối mịt. Nhìn từ ngoài vào, đó là một người cực kỳ năng suất.
Nhìn lại bằng lăng kính tỉnh thức, tôi thấy một sự thật đau lòng: lao đầu vào công việc quên ăn quên ngủ, đi từ lúc trời chưa sáng về khi trời đã tối, đánh mất kết nối với gia đình và với chính mình – đó cũng là một hình thức giết thời gian, chỉ tinh vi hơn. Cách thứ nhất giết thời gian bằng sự trống rỗng. Cách thứ hai giết nó bằng sự đầy ắp. Cả hai đều để hoàn cảnh cầm dao.
Tôi đã ở trong guồng quay đó, cho tới ngày một câu hỏi vang lên dai dẳng: mình đang thực sự làm gì trên trái đất này? Hành trình đi tìm câu trả lời đã thay đổi hoàn toàn cách tôi thiết lập cuộc sống. Giờ đây lịch của tôi vẫn kín 16 tiếng. Khác biệt nằm ở chỗ nó là lựa chọn chủ động của tôi, không còn là sự cuốn trôi của hoàn cảnh. Tôi khống chế cuộc chơi, chứ không để cuộc chơi khống chế mình.
Đến hạt cát cuối cùng
Cũng cần định nghĩa lại chữ “tận hưởng”. Nhiều người tưởng tận hưởng là mọi sự phải thuận buồm xuôi gió, ngày nào cũng yên ả và ngập lời tán tụng.
Với tôi thì khác. Tận hưởng là chấp nhận trọn vẹn cuộc chơi của số phận. Tôi chủ động lên kế hoạch, dốc hết sức mà làm. Khi thất bại ập đến, tôi không oán trách. Tôi thay đổi bản thân để thích nghi, hoặc học cách chấp nhận thực tại. Với một người tỉnh thức, ngay cả “học cách chấp nhận” cũng là một bài học đáng giá.
Bởi vì sau tất cả, dù thành hay bại, vui hay buồn, tôi cũng chỉ còn nửa cuộc đời để trải nghiệm. Mọi sự kiện, mọi con người đến rồi đi như những vị khách qua đường. Duy chỉ có tâm thế của tôi là ở lại.
Đời người ngắn tựa bóng câu qua cửa sổ. Đừng tìm cách giết thời gian – nó đang tự trôi rất nhanh rồi. Hãy nâng niu từng khoảnh khắc, để khi chiếc đồng hồ cát rơi đến hạt cuối cùng, ta còn kịp mỉm cười vì đã sống một cuộc đời không có gì phải hối tiếc.
Nếu bạn tìm thấy sự bình an trong những câu chuyện này, hãy đăng ký kênh để cùng đồng hành với Ahaalife trên hành trình sống tỉnh thức.
Ahaalife – Một cuộc đời đáng sống.
