Có những cuốn sách đến với ta như một sự tình cờ, nhưng cũng có những cuốn sách xuất hiện đúng vào thời điểm ta cần một chiếc la bàn nhất. Đối với tôi, “Hành trình về phương Đông” (phóng tác bởi Nguyên Phong) không phải là một tài liệu khảo cứu về tôn giáo hay những lời khuyên tu hành xa rời thực tế. Nó là một cú hích tinh thần, một tấm gương phản chiếu giúp tôi định nghĩa lại toàn bộ hệ giá trị của mình sau gần hai thập kỷ lăn lộn trên thương trường.
Mười lăm thế kỷ trước, các giáo sư Anh quốc đã lên đường sang Ấn Độ để khám phá những bí ẩn phương Đông. Còn tôi, tôi đã tìm thấy “phương Đông” của chính mình giữa những áp lực quản trị ngay trong lòng một tổ chức hơn 1.200 con người.
1. Sự khiêm nhường: Chiếc ly rỗng sau 12 năm rực rỡ
Trước khi chạm tay vào cuốn sách, tôi từng nghĩ mình sở hữu cái “túi khôn” đầy đặn. 12 năm ở tập đoàn đa quốc gia, chân đi qua đủ các nước, học đủ mọi quy trình chuẩn mực… tôi ngỡ mình đã thấu hết ngóc ngách của việc vận hành thiên hạ. Cái “tôi” của một kẻ dày dạn đôi khi khiến tôi nhìn đời bằng ánh mắt của người đã biết hết câu trả lời.
Nhưng sách dạy rằng: Sự khiêm nhường là điều kiện cần để nâng cao hiểu biết. Một chiếc ly chỉ chứa thêm được nước khi nó rỗng. Nếu tôi mang nguyên cái tôi ngạo nghễ đó sang môi trường mới, tôi sẽ chỉ thấy những thứ “không đúng chuẩn” và tự đóng cửa trái tim mình.
Tôi quyết định thực hành sự khiêm nhường ngay lập tức. Bước vào công ty mới với tâm thế của một “sinh viên già”: lắng nghe nhiều hơn phán xét, hỏi nhiều hơn khẳng định. 5 năm qua, chính tinh thần “ly nước rỗng” ấy đã giúp tôi trụ vững. Hóa ra, vị thế của mình chỉ thực sự chắc chắn khi mình dám thừa nhận rằng mình vẫn còn phải học. Đời mà, ai rồi cũng phải “đổ bớt nước” đi mới khá lên được.
2. Luật Nhân quả: Bản lĩnh của người đứng đầu trước sóng gió
Trong sách, các đạo sĩ nói về Nhân quả không phải như một sự trừng phạt, mà là quy luật vận hành của vũ trụ. Áp dụng vào quản trị? Nó là “chiêu cuối” để giữ tâm thế vững chãi.
Tôi quản lý một hệ thống trải qua đủ giai đoạn: từ vinh quang chói lọi đến những lúc khủng hoảng ập đến, anh em phải làm việc xuyên đêm để sửa lỗi. Thay vì đi tìm một “con dê tế thần”, tôi nhìn mọi việc qua lăng kính nhân quả: Là người đứng đầu, tôi chính là người gieo nhân chính.
Triết lý này giúp tôi thoải mái nhận trách nhiệm cao nhất khi có sự cố. Việc nhận lỗi không làm tôi thấp kém đi, mà nó là bước đầu tiên để “ngắt” cái nhân xấu và gieo lại nhân mới. Khi lãnh đạo dám đứng ra “chịu trận”, cấp dưới sẽ bớt sợ hãi. Cả tổ chức sẽ tập trung vào việc sửa chữa thay vì bao biện. Chả sao cả, sai thì sửa, miễn là mình biết mình đang gieo cái gì.
3. Sức mạnh của sự tĩnh lặng giữa 1.200 cá tính
Quản lý 1.200 con người đủ vùng miền, cấp bậc và lợi ích chồng chéo, sự “hỗn loạn” là đặc sản hàng ngày. Trước đây, tôi thường bị cuốn vào vòng xoáy cảm xúc của đám đông. Nhưng sách dạy: “Khi mặt hồ yên tĩnh, nó mới phản chiếu được bầu trời.”
Sự tĩnh lặng này không phải là im lặng kiểu hèn nhát, mà là trạng thái bình an để quan sát. Khi tôi chấp nhận mọi trách nhiệm thuộc về mình, tâm tôi tự nhiên lặng lại. Không đổ lỗi, không oán trách, tôi không còn mất năng lượng vào việc tranh cãi.
Chính cái tĩnh nội tại ấy giúp tôi thấu cảm được tại sao một nhân viên lại nóng giận hay làm sai. Sự tĩnh lặng của người dẫn đầu có sức lan tỏa kỳ diệu; nó làm dịu đi những cái đầu nóng và giúp cả đội ngũ đi qua sóng gió nhẹ tênh như một buổi chạy bộ sớm.
4. Hữu hạn và Bất diệt: Ý nghĩa của những khoảnh khắc gặp gỡ
Cuốn sách nhắc tôi về sự hữu hạn của vật chất và sự bất diệt của tinh thần. Nghe hơi trừu tượng đúng không? Nhưng tôi đã cụ thể hóa nó thành triết lý làm việc cho nhóm quản lý của mình.
Tôi nói với họ: “Chúng ta gặp nhau ở đây là cái duyên, và thời gian làm việc cùng nhau chỉ là một cái chớp mắt so với vũ trụ.” Khi hiểu rằng mọi chức danh, tiền bạc hay vị trí đều là hữu hạn, chúng tôi không còn bám chấp vào việc tranh giành quyền lực.
Thay vào đó, chúng tôi tập trung vào cái “bất diệt”: đó là sự trưởng thành của mỗi cá nhân và những kỷ niệm tử tế để lại cho nhau. Chúng tôi làm việc không chỉ để nhận lương, mà để cùng tạo ra một hành trình mà ngày chia tay, ai cũng thấy nó xứng đáng. Kệ đời, chức tước có thể mất, nhưng giá trị mình trao đi thì còn mãi.
5. Thấu cảm, ngôn ngữ quản trị cao cấp nhất
“Hành trình về phương Đông” khẳng định tình thương vô điều kiện là vẻ đẹp cao cả nhất. Ở nơi công sở đầy áp lực, nghe từ “tình thương” có vẻ hơi “mềm yếu”, nhưng thực tế, thấu cảm lại là công cụ sắc bén nhất.
Thấu cảm giúp tôi rút ngắn thời gian xử lý xung đột. Khi đặt mình vào vị trí người khác, tôi hiểu được nỗi sợ của họ. Thay vì dùng quyền lực để áp đặt, tôi dùng sự thấu hiểu để thuyết phục.
Trong thế giới doanh nghiệp, vết thương tinh thần đôi khi khó chữa hơn tổn thất tài chính. Bằng cách thực hành lòng trắc ẩn, tôi đã xây dựng một sự gắn kết không đến từ hợp đồng lao động mà đến từ sự tin tưởng chân thành. Vui là chính, nhưng khi tin nhau rồi thì làm gì cũng nhanh.
Sau tất cả, cuốn sách này không phải để đọc rồi cất lên kệ. Nó là bộ công cụ để tôi thiết kế cuộc đời mình.
Tôi nhận ra rằng, dù quản lý 1.200 người hay 12.000 người, thì đối tượng khó trị nhất vẫn là chính mình. Nếu tôi không thể khiêm nhường, không thể tĩnh lặng, thì mọi giải thưởng cũng chỉ là bọt sóng phù du.
Hành trình đi về phương Đông thực chất là hành trình quay vào bên trong. Mỗi ngày đi làm là một ngày tu tập, mỗi vấn đề là một bài toán rèn luyện tâm thức. Nhờ những triết lý ấy, tôi không còn thấy công việc là gánh nặng, mà là một phần của hành trình sống đầy tự do.
Cứ đi thôi, vì cuối cùng, ai cũng có thể tự thiết kế cho mình một cuộc đời đáng sống
