Một buổi chiều cuối tuần ở Sài Gòn, khi cái nắng gắt bắt đầu dịu lại nhường chỗ cho những làn gió mát, tôi ghé thăm nhà một người anh để bàn về những hoạch định cho tương lai. Cuộc gặp gỡ ấy, vốn bắt đầu bằng những con số khô khan và chiến lược thị trường, đã vô tình trở thành một buổi “khai thị” về ý nghĩa thực sự của hai chữ “hạnh phúc”.
Bước vào một thế giới của những đỉnh cao
Bước vào căn biệt thự của anh, tôi có cảm giác như vừa đi qua một cánh cửa phân tách hai thế giới. Giữa lòng thành phố ồn ào, ngôi nhà hiện ra như một ốc đảo tĩnh lặng với vườn cây bao quanh, hàng xóm cũng là những người cùng đẳng cấp. Mọi thứ đều được tự động hóa, điều khiển tinh tế qua chiếc điện thoại cầm tay. Nhưng thứ làm tôi ấn tượng nhất lại là chiếc tủ lạnh hai cửa khổng lồ, phủ kín những miếng nam châm kỷ niệm từ hơn 50 quốc gia anh đã đi qua.
Anh không chỉ giàu có về vật chất. Anh là Phó Tổng giám đốc của một tập đoàn doanh thu hơn 30 ngàn tỷ đồng mỗi năm, điều hành trực tiếp 3.500 nhân sự, tầm ảnh hưởng lan tỏa đến hơn 100.000 con người trong chuỗi cung ứng. Tầm vóc ấy khiến những cánh cửa visa khó nhất thế giới cũng phải mở. Anh di chuyển bằng xe đưa đón riêng, có trợ lý lo toan mọi lịch trình.
Đặc biệt hơn, thế giới quan của anh được nuôi dưỡng bởi những con người xuất chúng: từ những vị thiền sư lỗi lạc của Ấn Độ, đến những kỹ sư hàng đầu của NASA, hay những nghệ nhân thủ công tinh xảo tại Ý. Ngồi đối diện anh, tôi thấy một cuộc đời sinh động, rực rỡ và đầy quyền năng – một hình mẫu mà tôi, và có lẽ rất nhiều người, đang nỗ lực hướng tới.
Một lời tự sự làm đảo lộn mọi thước đo
Sau khi phân tích xong thời cuộc, không gian bỗng chùng xuống. Anh nhìn tôi và nói một câu đầy chân thành: “Anh thấy chú đang có một gia đình thật hạnh phúc, ba mẹ và vợ chồng hòa thuận… đó là điều mà anh không có được.”
Lời chia sẻ ấy như một cú chạm mạnh vào tâm trí tôi. Anh kể về cuộc ly hôn đã qua, về hai đứa con đang tuổi học đường phải đi lại giữa hai mái nhà, về việc ba mẹ anh không còn đủ đầy để chứng kiến những thành công của con mình.
Giây phút đó, tôi chợt nhận ra một nghịch lý lớn. Tôi đang ngồi trong “giấc mơ” của chính mình – một biệt thự sang trọng, một sự nghiệp lẫy lừng – nhưng chủ nhân của nó lại đang nhìn vào cuộc đời “bình thường” của tôi với ánh mắt ngưỡng mộ. Tôi thấy mình may mắn vì có một gia đình êm ấm. Và tôi cũng thấy anh thật thiệt thòi, dù đang nắm giữ cả một gia tài khổng lồ.
Khoảnh khắc đó tôi nhớ tới câu của triết gia Epicurus: “Đừng làm hỏng những gì bạn đang có bằng cách khao khát những gì bạn không có; hãy nhớ rằng những gì bạn đang có hiện nay cũng đã từng nằm trong số những điều bạn chỉ mong đợi.”
“Trên cả hạnh phúc” – một phép so sánh bắc cầu
Nếu tôi coi anh là người sống “trên cả hạnh phúc” vì những thành tựu rực rỡ và nội lực vững vàng, thì khi anh nói tôi hạnh phúc hơn anh, chẳng lẽ tôi đang sống ở trạng thái “trên của trên cả hạnh phúc”?
Sự thật là anh cực kỳ lạc quan. Tôi đã chứng kiến anh vực dậy công ty từ vực thẳm khủng hoảng bằng niềm tin sắt đá: “Không có gì là thất bại, tất cả chỉ là thử thách.” Anh đã tìm thấy điểm tựa bên trong, một sự vững vàng mà không phải ai có tiền cũng mua được. Vậy mà đứng trước tôi, anh vẫn thấy mình thiếu vắng một mảnh ghép mang tên “sự hòa thuận gia đình”.
Điều này làm tôi nhớ đến lời của thiền sư Ramana Maharshi: “Hạnh phúc là bản chất của con người. Nó không phải là thứ được tìm thấy ở bên ngoài.” Phải chăng chúng ta đều mải miết đi tìm những mảnh ghép bên ngoài, để rồi nhận ra mảnh ghép quan trọng nhất lại nằm ngay dưới chân mình?
Khổ đau – chất liệu của sự thấu cảm
Tại sao tôi lại thấy mình hạnh phúc đến thế khi ngồi trong phòng chờ thương gia hay khi đi du lịch, trong khi nhiều người coi đó là điều hiển nhiên? Bởi tôi đã đi qua một tuổi thơ nghèo khó. Tôi từng biết ơn cả sự thiếu thốn đến mức tự làm diều giấy dán bằng hạt cơm nguội, sợi dây diều chắp vá – để hôm nay biết trân trọng từng chuyến bay.
Thiền sư Thích Minh Niệm trong Hiểu về trái tim đã dạy rằng khổ đau là chất liệu của hạnh phúc. Không có cái nghèo, ta không biết thế nào là đủ. Nếu anh không trải qua nỗi đau tan vỡ, có lẽ anh đã không thấy trân quý sự hòa thuận trong gia đình tôi đến vậy. Sự thiếu thốn của quá khứ hay sự mất mát của hiện tại, thực chất, là những “bài tập” để tâm hồn ta trở nên nhạy cảm và biết ơn hơn với những điều bình dị.
Có một câu người ta thường chia sẻ với nhau: “Những gì không giết chết được ta sẽ làm ta mạnh mẽ hơn.” Sự mạnh mẽ của anh sau những biến cố chính là một dạng hạnh phúc cao cấp – hạnh phúc của sự vượt thoát.
Sống tỉnh thức: người xem phim không phải là cuốn phim
Một trong những lý do khiến tôi nể phục người anh này là khả năng giữ bình tĩnh trước mọi biến động. Anh có thể điều hành hàng ngàn con người mà tâm vẫn an nhiên. Đó chính là sự tỉnh thức.
Khi sống tỉnh thức, ta nhận ra những biến cố cuộc đời – ly hôn, thất bại, hay thành công rực rỡ – chỉ là những cuốn phim đang trình chiếu. Ta là người xem phim, không phải cuốn phim đó. Khi tách mình ra khỏi những cảm xúc tiêu cực, ta sẽ thấy mình luôn ở trạng thái “trên cả hạnh phúc”, bởi cái “tôi” quan sát luôn bình an và sáng suốt.
“Khi tôi thấy mình là tất cả mọi thứ, đó là tình yêu. Khi tôi thấy mình không là gì cả, đó là trí tuệ. Giữa hai điều này, cuộc đời tôi tuôn chảy.”
Thiền sư Nisargadatta Maharaj
Buông bỏ và vị tha: chìa khóa của sự nhẹ nhõm
Anh đã buông được những oán trách về quá khứ, buông cái tôi của một Phó Tổng giám đốc để ngồi chia sẻ chân tình với tôi. Đó là buông bỏ phiền não, nhưng không buông bỏ trách nhiệm. Anh vẫn chăm lo cho con cái, vẫn điều hành công ty, nhưng tâm không còn bám víu vào những nỗi đau cũ.
Vị tha với chính mình và với người khác là một sức mạnh vô cùng của người có trí tuệ. Nó mang lại sự bình an mà không một chức danh nào có thể mang lại. Một tâm hồn biết tha thứ giống như một bầu trời rộng lớn: dù mây đen có kéo đến, bầu trời vẫn mãi là bầu trời.
Thiết kế hành trình “trên cả hạnh phúc” cho riêng bạn
Câu chuyện giữa tôi và anh không có kết luận ai hạnh phúc hơn ai. Nó chỉ là một minh chứng rằng hạnh phúc là một khái niệm mang tính cá nhân và đầy tính trân trọng.
Với anh, hạnh phúc là sự tĩnh lặng sau bão táp, là những trải nghiệm xuất chúng cùng các bậc vĩ nhân của thế giới. Với tôi, hạnh phúc là biết ơn những gì đang có, là một gia đình hòa thuận sau những ngày tháng thiếu thốn.
Chúng ta thường đứng trên núi này trông núi nọ, khao khát những thứ người khác có mà quên mất rằng mình đang đứng trên một kho báu. Hạnh phúc thực sự nằm ở khả năng sống chậm lại, quan sát và trân trọng.
Tôi tin bạn cũng vậy. Mỗi sáng thức dậy, thay vì nghĩ về những điều mình chưa đạt được, hãy liệt kê những điều bạn đang có: một hơi thở khỏe mạnh, một mái nhà để về, một người để yêu thương, hay đơn giản là một ly cà phê ngon. Hãy trân trọng và biết ơn điều đó, bạn sẽ thấy mình đang sống một cuộc đời “trên cả hạnh phúc”.
Nếu bạn chưa cảm thấy như vậy, thì ngay hôm nay là thời điểm thích hợp nhất để bắt đầu thiết kế cho mình một hành trình mới lung linh lấp lánh. Không phải bằng cách kiếm thêm thật nhiều tiền, mà bằng cách bồi đắp cho tâm hồn mình một lăng kính biết ơn. Bởi như Marcus Aurelius đã nói: “Hạnh phúc của cuộc đời bạn phụ thuộc vào chất lượng những suy nghĩ của bạn.”
Hãy sống một cuộc đời vô cùng sinh động, nhưng đừng quên giữ cho mình một trái tim luôn biết đủ. Đó chính là trạng thái “trên cả hạnh phúc” mà tất cả chúng ta đều có quyền sở hữu.
